Kako komad koji je publici poznat i koji su čitali i gledali
u ko zna koliko inscenacija učiniti zanimljivim?
Predstava „Glembajevi“, po drami Miroslava Krleže, u
izvođenju Narodnog pozorišta Sombor, a u režiji Gorčina Stojanovića donosi pred
publiku snažnu i slojevitu interpretaciju jednog od najznačajnijih tekstova
južnoslovenske dramske književnosti. Režijsko čitanje, sa očuvanim Krležinim
jezikom, narativima i unutrašnjim glasovima, usredsređeno je na rastakanje
porodičnog i moralnog sistema bogate građanske elite, čime Krležina kritika
društva dobija jasne odjeke jasno čitljive u današnjam vremenu i današnjem
okruženju. U vreme kad radnici stradaju u fabrikama i na gradilištima, kada se
sudske presude donose po diktatu moćnika, kada sirotinja ne vidi izlaza osim u smrti,
svima je jasno da je ono i ovo vreme, vreme dominacije profita nad pravdom i
moralom. U tom nitkovskom poslu tajkuni imaju svesrdnu pomoć onih koji su
zaduženi za zdravlje tela, ali i onih čija je delatnost spašavanje dušа. I zato
su drame ovih ljudi tako žive i tako tragične. Bežeći od suštine i smisla hrle
u kriminal, ludilo i ništavnost. Čak i oni koji su spas potražili u umetnosti
nisu pošteđeni moralnog pada. Nema spasenja ni za koga u svetu sveopšteg bezakonja
i besmisla.
U središtu predstave nalazi se porodica Glembaj, simbol
dekadencije, licemerja i lažnog morala. Somborska predstava uspešno ističe
emocionalnu ispraznost i nasilje koje tinja ispod uglađene površine visokog
društva. Ritmom i atmosferom stvara se osećaj klaustrofobije – kao da likovi,
iako okruženi luksuzom, nemaju izlaza iz sopstvenih grehova, kao da nikakav suvislan
izlaz iz takve krletke luksuzne žabokrečine ne postoji.
Glumački ansambl deluje ujednačeno i precizno. Likovi nisu
svedeni na karikature, već su psihološki razrađeni, sa jasno vidljivim
unutrašnjim sukobima. Posebno se ističe interpretacija likova koji nose glavnu
moralnu tenziju drame – njihovi monolozi i međusobni dijalozi izneti su sa
emotivnom snagom i smirenošću, čime se Krležin gust i zahtevan jezik, čini
razumljivim i savremenim.
Centralna figura drame, Leone Glembaj, koga tumači Marko
Marković, oslikava duboko rastrzanog intelektualca i umetnika, razoružanog pred
licemerjem porodice i društva iz kojeg potiče. Markovićev Leone od uloge
posmatrača bestijalnosti, zgađenog and njima, postaje kritičar da bi na kraju bio
jedan od njegovih glavnih učesnika. Njegov lik je istovremeno racionalan i
eksplozivan, surov i ranjiv, što ga čini snažnim nosiocem idejne i emocionalne
linije predstave.
Lik Ignjata (Nacija) Glembaja, u interpretaciji Saše
Torlakovića, ostavlja snažan utisak hladne autoritarnosti i moralne okorelosti.
Njegova igra lagana ali maestralna, precizno dočarava suštinu patrijarhalnog,
nasilnog kapitaliste čije bogatstvo počiva na zločinima i samoubistvima.
Ivana V. Jovanović kao baronica Kasteli-Glembaj daje liku
zavodničku sofisticiranost i proračunatu emotivnu distancu. Njena
interpretacija dvoumi se između prividne elegancije i prikrivene surovosti,
čime dodatno pojačava napetost porodičnih odnosa.
Ulogu sestre Angelike, nekog duhovnog tega sveopštem ludilu,
izuzetno sugestivno tumači Ana Rudakijević, unoseći spokoj i duhovnost u
prostor ispunjen lažima i nasiljem. Njena igra predstavlja moralni kontrapunkt
svetu Glembajevih i jedan je od emotivnih vrhunaca predstave.
Izuzetno funkcionišu i sporedni likovi: Bogomir Đorđević,
Miloš Lazić, Srđan Aleksić, Nemanja Bakić, Nikola Knežević i Vladimir
Broćilović, čije su uloge precizno uklopljene u društveni mozaik predstave.
Režija se oslanja na suptilna, ali efektna sredstva. Umesto
spoljašnjeg spektakla, naglasak je na atmosferi, odnosima među likovima i
pauzama koje često govore više od samih reči. Scenski pokret je sveden, ali
funkcionalan, čime se dodatno pojačava napetost između članova porodice.
Scenografija i kostimi uspešno dočaravaju duh epohe, ali ne
guše predstavu istorijskim realizmom. Naglašena belinom i simbolički okviri,
funkcionišu kao metafora ispraznosi sveta u kojem likovi bivstvuju. Enterijer
deluje hladno i distancirano, što simbolično odražava emotivnu prazninu likova,
ali je u konfrontaciji sa njihovim međusobnim odnosima i komfliktima. Prazan
ram na sceni kao i da nas sve smešta na scenu, tera da se i sami preispitamo.
U celini, reč je o ozbiljnoj, promišljenoj i umetnički
zreloj predstavi koja Krležin tekst čita sa razumevanjem i poštovanjem, ali i
sa dovoljno hrabrosti da sa njegovim nabojem udari gledaoca u pleksus.
Produkcija Narodnog pozorišta Sombor pokazuje zavidnu
umetničku zrelost i jasno opredeljenje za psihološki i moralno složen teatar.
„Glembajevi“ iz Sombora potvrđuju važnost klasične drame kao
snažnog sredstva društvene kritike i podsećaju da se temeljni ljudski sukobi ne
menjaju – samo menjaju formu.
Нема коментара:
Постави коментар